Kontakt | | | |

Bądźcie odpowiedzialni za ład społeczny i moralny, ład myśli i uczuć, odpowiedzialni za przyjęte na siebie obowiązki, za miejsce, jakie zajmujecie w ojczyźnie, w narodzie, w państwie, w życiu zawodowym. Tą drogą idzie się do wielkości.
Stefan Kardynał Wyszyński, Prymas Polski

Formacja biblijna

Formacja biblijna w ramach Zespołów Formacyjno-Zadaniowych Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana”

Wszelka formacja chrześcijańska rodzi się poprzez życie Słowem Boga. Ono jest u jej początku, ale także Ono ją inspiruje, kształtuje, ubogaca i wskazuje drogę dalszego rozwoju. Ojciec Święty Benedykt XVI podkreśla, że: „Nie znając Biblii przypominamy człowieka idącego w ciemnościach. Słowo Biblii jest lampą umożliwiającą dostrzeżenie drogi”. Formacja jest przecież drogą, drogą, która ma na celu rozwijać człowieka, a w naszym przypadku ma poprzez indywidualny rozwój członków rozwijać Stowarzyszenie, aby mogło wypełniać cele i zadania, dla których zostało powołane. Dlatego też nie będzie przesadą stwierdzenie, że formacja biblijna powinna leżeć u podstaw wszystkich kierunków „civitasowskiej” formacji, gdyż jak mówi św. Paweł Apostoł: „Wiara rodzi się z tego, co się słyszy, tym zaś, co się słyszy, jest słowo Chrystusa” (Rz 10,17).

 

Celem naszej wiary jest  Chrystus, Jego mamy poznać, Jemu zaufać i dla niego żyć.  Święty Hieronim zaś pisał: Nieznajomość Pisma Świętego jest nieznajomością Chrystusa”, a zatem aby poznać Chrystusa musimy dogłębnie poznać Pismo Święte. O jego szczególnej roli bardzo często mówił w swoim nauczaniu Jan Paweł II. Nazywał go „orzeźwiającą wodą” i „pożywieniem, które karmi duszę”.

Pismo Święte ma moc, by zmieniać życie, by budować i kształtować wiarę, a ostatecznie przybliżać do Chrystusa.  Wiara zbudowana na Słowie będzie żywa i dojrzała, wierna Bogu i nauczaniu Kościoła, a na koniec usposobi do działania we  wspólnocie Stowarzyszenia i Kościoła oraz przygotuje do uczestnictwa w życiu publicznym, narodowym, i politycznym.

2. Model pracy Zespołu Biblijnego.

Zespół Biblijny tak jak każdy inny Zespół Formacyjno-Zadaniowy ma nie tylko formować, ale także dzięki formacji podejmować i realizować sobie właściwe zadania. Dlatego też w jego pracy wyróżniamy dwie płaszczyzny:

  1. Spotkania z Pismem Świętym
  2. Przedsięwzięcia

Celem spotkania z Pismem Świętym jest studium słowa Bożego, a jego charakter i forma zależy od wielu czynników, takich jak: potrzeby grupy, jej predyspozycje i zadania jakie ma ostatecznie spełnić. Stąd też mogą one nazywać się Kręgami Biblijnymi, Laboratorium Biblijnym czy też po prostu  Spotkaniem z Pismem Świętym.

Uformowany na spotkaniach zespół ludzi może przystąpić do realizacji konkretnych przedsięwzięć. Przykładem takich zadań mogą być Dni Kultury Chrześcijańskiej poświęcone Biblii, Konkurs Wiedzy Biblijnej, Tygodnie Biblijne, Biblijne Dni Skupienia, a wreszcie konferencje, odczyty, wykłady poświęcone słowu Bożemu. Godne zalecenia jest nawiązanie współpracy z diecezjalnym moderatorem Dzieła Biblijnego, dzięki temu mogą zrodzić się nowe pomysły i powstać bardzo ważne dla lokalnego środowiska wspólne inicjatywy.

3. Spotkanie z Pismem Świętym – scenariusz spotkania.

Spotkanie z Pismem Świętym powinno mieć swój stały scenariusz, dzięki któremu nie przerodzi się ono w czysto towarzyskie, koleżeńskie, ale będzie autentycznym spotkaniem z żywym słowem Bożym. Zaleca się, by członkowie Zespołu zasiedli w kręgu lub przy stole konferencyjnym, aby stanowić wizualną wspólnotę (umożliwi to nawiązanie lepszej relacji pomiędzy uczestnikami i bardziej wszystkich zmotywuje do aktywnego uczestnictwa). Spotkanie powinna prowadzić osoba posiadająca profesjonalne przygotowanie, a najlepiej kapłan.

Skrótowy schemat spotkania:

1. Krótka modlitwa (zapalenie świecy)

  • Modlitwa do Ducha Świętego
  • Modlitwa dnia (w intencji np. powodzian, ofiar katastrofy)
  • Modlitwa w czyjejś intencji (za chorego lub zmarłego członka Zespołu, Oddziału)

2. Podanie tematu spotkania i metody pracy.

3. Wprowadzenie w rozważanie.

4. Praca z tekstem biblijnym (wg odpowiedniej metody  dostosowanej do grupy uczestników).

5. Podsumowanie (co dzisiejsze spotkanie ze słowem Bożym wnosi do mojego życia).

6. Zakończenie modlitwą.

 

4. Praca z tekstem biblijnym.

Przystępując do pracy ze słowem Bożym powinny nam przyświecać słowa Katechizmu Kościoła Katolickiego, w którym czytamy: „W Piśmie świętym Bóg mówi do człowieka w sposób ludzki. Aby dobrze interpretować Pismo Święte trzeba więc zwracać uwagę na to, co autorzy ludzcy rzeczywiście zamierzali powiedzieć i co Bóg chciał nam ukazać przez ich słowa” (KKK 109). W dalszej części  Katechizm podkreśla, że aby zrozumieć intencje autorów natchnionych należy uwzględnić czas powstania danej księgi, kontekst kulturowy i czasowy, rodzaje literackie, czy też sposoby myślenia, mówienia ,i opowiadania ludzi danej epoki. (Por. KKK 110).   Ojcowie soborowi w trosce o zachowanie jedności w wierze podają trzy kryteria interpretacji Pisma Świętego: 1. Zachować „treść i jedność całego Pisma Świętego”.      2. Czytać Pismo Święte w „żywej Tradycji całego Kościoła”. 3. Uwzględniać „analogię wiary”. (Por. Sobór Watykański II, konst. Dei verbum, 12.).

Każdy Zespół Biblijny powinien wybrać jedną z metod pracy z Pismem Świętym. Wybór odpowiedniej metody będzie uzależniony od kilku czynników, a przede wszystkim od celu, jaki wytycza sobie grupa do osiągnięcia. Metody pracy mogą się zmieniać, jednakże nie może to następować zbyt często, raczej sugeruje się, aby daną metodą pracować w cyklach kilkuletnich.

Propozycja metod pracy z Pismem Świętym:

  • godziny biblijne – od tej metody proponuje się rozpocząć pracę w grupie, która nie posiada wystarczającej wiedzy na temat Pisma Świętego. Spotkania należy potraktować jako wprowadzenie do Biblii (aspekt filologiczny, archeologiczny, historyczny). Tematami spotkań mogą być: księgi Biblii, formowanie się Biblii, zarys historii Izraela, język biblijny, tło historyczne i geograficzne. Po uzyskaniu wystarczającego przygotowania można przystąpić do pracy z Pismem Świętym jedną z poniżej podanych metod.
  • kręgi biblijne – ich celem   jest pogłębiona lektura Pisma Świętego, wspólna refleksja, modlitwa, dzielenie się osobistym kontaktem ze słowem Bożym. Praca w kręgu aktywizuje wszystkich uczestników spotkania. Przebiega ona w dwóch etapach: egzegeza wybranej   perykopy tekstu biblijnego i podanie propozycji zastosowania płynącej z niej nauki w życiu.
  • dzielenie się Ewangelią –  jest metodą, w której kładzie się akcent nie na egzegezę, ale na refleksje jakie zrodziły się u uczestników spotkania podczas rozważania w ciszy danego fragmentu Pisma Świętego. Praca tą metodą rozpoczyna się od modlitwy do Ducha Świętego, a następnie  głośnego przeczytania wskazanego tekstu, jego rozważania i ostatecznie głośnego  dzielenia się przemyśleniami. Spotkanie kończy  modlitwa dziękczynienia za dar duchowego poznania słów Bożych.

 

  • metoda Vasters – pochodzi od nazwy szwedzkiego miasta Vasters, gdzie powstała. Uczestnicy spotkania w ciszy zapoznają się z wybranym tekstem biblijnym i jednocześnie podczas jego lektury nanoszą umowne symbole graficzne (znaki zapytania, wykrzykniki, strzałki, itp…). Każdy znak ma swoje określone znaczenie, i tak: znaki zapytania są stawiane przy wersetach, słowach niezrozumiałych; wykrzykniki, gdy werset jest zrozumiały, a strzałki, gdy coś nas poruszyło i chcemy się tym podzielić z innymi. Po lekturze Słowa następuje wspólne dzielenie się nim. Członkowie grupy omawiają najpierw trudności, sygnalizowane znakami zapytania, a następnie dzielą się fragmentami, co do których nie mieli żadnych wątpliwości. W ostatnim etapie przedstawiają prawdy, które odkryli jako szczególnie skierowane do siebie.
  • metoda fokolarinówto   metoda praktycznego wprowadzania Biblii w życie.  We wspólnocie Focolare na każdy miesiąc wybierana jest myśl z Pisma Świętego (tzw. słowo życia) z krótkim komentarzem egzegetycznym. Członkowie wspólnoty przez cały miesiąc starają się tę myśl wprowadzać w swoje życie i w świetle tej prawdy odczytywać każdą sytuację dnia codziennego. Podczas spotkania dzielą się doświadczeniami, mówią o trudnościach i powodzeniach, jakie ich spotkały przy wprowadzaniu danej prawdy biblijnej w życie.
  • ewangeliczna rewizja życia – konfrontacja życiowego problemu ze słowem Bożym. Celem tej metody jest zlikwidowanie rozdźwięku pomiędzy wyznawanymi prawdami a codziennością, jak też nadanie wierze osobistego wymiaru i większego, świadomego zaangażowania się.  W metodzie wyróżnimy trzy etapy:

1. widzieć – wychodzimy od jakiegoś problemu, który zauważamy w życiu osobistym, grupy  lub społeczeństwa, np.: wspólne zamieszkanie narzeczonych, ściąganie na maturze;

2. ocenić – problem lub wydarzenie oceniamy w świetle słowa Bożego i nauczania Kościoła;

3. działać –wyraźnie sformułowana PRAWDA  odczytana w świetle Słowa powinna zostać wprowadzona w czyn.

  • krótkie formuły wiary – metoda prowadząca do głębszego, osobistego zaangażowania się w wierze. Praca nad tekstem odbywa się w małych grupach po zapoznaniu uczestników z tematem spotkania (np. zbawienie, grzech, zmartwychwstanie).W oparciu o podany tekst członkowie grup  precyzują własnymi słowami treści wiary płynące z niego i zgodne z tematem spotkania. Krótkie wyznania wiary przygotowane przez każdą z grup są odczytywane, rozważane i analizowane przez całą wspólnotę.
  • analiza retoryczna – nowa metoda egzegezy biblijnej. Początki tej metody sięgają połowy XVIII wieku, jednakże dopiero współcześni bibliści szerzej się nią zainteresowali. Jednym z jej współczesnych propagatorów i jednocześnie największych znawców, a nawet można powiedzieć  odkrywców  jest Roland Meynet. Analiza retoryczna uczy czytania Biblii w oparciu o zasady retoryki hebrajskiej, a nie jak to dotychczas bywało w oparciu o retorykę grecko-łacińską. Takie podejście do Biblii daje możliwość nowego spojrzenia na Pismo Święte i dogłębne zrozumienie tekstu.
  • lectio divina – to inaczej czytanie Boże lub duchowa lektura słowa Bożego. Metoda ta jest jednym z najstarszych sposobów kontaktu człowieka ze słowem Bożym. Może on być indywidualny lub wspólnotowy.  Został on wyróżniony i szczególnie polecony przez Benedykta XVI w adhortacji apostolskiej „Verbum Domini” (Por. 87 punkt). W metodzie tej wyróżniamy następujące etapy:
  1. 1. lectio – czyli czytanie tekstu biblijnego, aby poznać, co tekst biblijny mówi sam w sobie? Zaleca się głośne przeczytanie tekstu, nawet wówczas, gdy tą metodą rozważa się słowo Boże indywidualnie. Jeśli w danym fragmencie występują słowa niezrozumiałe, nazwy geograficzne, wydarzenia historyczne, to należy wyjaśnić wszystkie wątpliwości (można skorzystać z mapy, zdjęć, słowniczków biblijnych).
  2. 2. meditatio –  czyli rozważanie, w którym stawiamy sobie pytanie, co mówi nam tekst biblijny? Podczas rozważania pamiętamy o zasadzie, że słowo Boga jest żywe, Bóg mówi do mnie, tu i teraz.  Każdy uczestnik spotkania powinien otworzyć się na nie i z nim skonfrontować.
  3. 3. Oratio – modlitwa jako nasza odpowiedź na skierowane do nas słowo Boga. Może to być modlitwa prośby, dziękczynienia, wstawiennictwa i uwielbienia. Ojciec Święty Benedykt XVI podkreśla, że ta modlitwa jest pierwszym sposobem, przez które zmienia nas Słowo.
  4. 4. Contemplatio– kontemplacja, podczas, której  pytamy się Boga, jakiego nawrócenia umysłu, serca i życia domaga się od nas? W kontemplacji przyjmujemy z wiarą i pokorą Boże spojrzenie na naszą rzeczywistość, a co najważniejsze podejmujemy decyzję zmiany życia. We wspomnianej adhortacji czytamy: „Kontemplacja ma(…) wyrobić w nas mądrościową wizję rzeczywistości, według Boga, i uformować w nas «zamysł Chrystusowy» (1 Kor 2, 16)”. Słowo Boże może zadawać nam ból, bowiem odkrywa nasze słabości, odsłania nasze najskrytsze myśli i pragnienia, ale jednocześnie przynagla nas do zmiany, która będzie dla nas „lekarstwem” na uleczenie ducha.
  5. 5. actio – działanie, to ostatni etap  lectio divina. Jego celem jest wprowadzenie zmian w życiu człowieka zgodnie z odczytanymi wskazaniami w świetle rozważanego słowa Bożego.

5.Realizacja przedsięwzięć.

Na początku naszych rozważań o formacji biblijnej zostało podkreślone, że ma ona przerodzić się w czyn. Oczywiście rodzajem takiego czynu będzie już nasza osobista zmiana w świetle rozważanego Słowa, czyli naszego „actio”, jak mówi się w lectio divina. Jednakże należy pamiętać, że celem Zespołów Formacyjno-Zadaniowych jest podejmowanie wspólnych zadań (wspomniano o tym w punkcie 2). Zagrożeniem dla Zespołów Biblijnych jest pozostanie tylko na poziomie formacji, dlatego też przejście do realizacji konkretnego zadania   jest   niezaprzeczalnym  jego sukcesem i potwierdzeniem, że jest to w pełni Zespół Formacyjno-Zadaniowy. Podczas spotkania, nazwijmy go „roboczego”, którego celem jest wykonanie podejmowanego przedsięwzięcia, należy zadbać także o wymiar formacyjny.  Propozycja scenariusza takiego spotkania:

1.Krótka modlitwa (np.: fragmentem Pisma Świętego na dany dzień).

2.Wykonanie zadania wyznaczonego na dany dzień (np.: opracowanie dyplomów, programu konferencji).

3.Modlitwa na zakończenie (np.: Módlmy się o światło Ducha Świętego potrzebne w realizacji naszego dzieła. Ciebie prosimy…; Módlmy się w intencji młodzieży biorącej udział w Konkursie Wiedzy Biblijnej, aby czas poświęcony na spotkanie ze słowem Bożym, był dla nich czasem świadomego dojrzewania w wierze. Ciebie prosimy…)

6. Podsumowanie.

Do lektury słowa Bożego zachęca nas sam Bóg przez autorów natchnionych. W Biblii znajduje się aż  200 miejsc, w których Bóg nakazuje człowiekowi czytanie Jego słowa, oto niektóre z nich:

Musisz poznawać i rozważać w sercu swoim i dzieciom swoim i innym mówić by rozważali i czytali, zapamiętywali słowa moje” (Pwt 11, 18-21),

Nie samym chlebem żyje człowiek, lecz każdym Słowem, które pochodzi z ust Bożych” (Mt 4,4),

„Błogosławiony ten, który czyta, i ci, którzy słuchają słów proroctwa” (Ap 1,3).

Do tych i innych Słów Boga nawiązuje Jan Paweł II, gdy zaleca wiernym: „Aby poznać prawdziwą tożsamość Chrystusa, chrześcijanie powinni powrócić z odnowionym zapałem do Biblii, czy to przez świętą Liturgię przepełnioną Słowem Bożym, czy to przez pobożną lekturę, czy przez odpowiednie do tego instytucje i inne pomoce”. Niech te wskazania Jana Pawła II przyświecają nam w budowaniu formacji biblijnej w naszym Stowarzyszeniu.

 

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *